Inwestowanie w Angoli

Inwestowanie w Angoli, Mozambiku i na rynkach związanych z Portugalią

Wprowadzenie

Republika Angoli, do roku 1975 kolonia Portugalii, leży w południowo-zachodniej Afryce. Od północy graniczy z Kongo, od wschodu z Zambią, a od południa z Namibią. Długość jej linii brzegowej na zachodzie kraju wynosi 1650 kilometrów: Są to głównie plaże, w ogromniej części nie eksploatowane.

Ludność Angoli, przeważnie wyznania rzymsko-katolickiego, wynosi ponad 20 milionów. Pięć milionów mieszka w Luandzie, stolicy kraju, która jest jedną z trzech najdroższych miast świata.

Walutą Angoli jest Kwanza (AKZ), a drugą i powszechnie w biznesie stosowaną walutą jest dolar (USD). Kurs 1 USD = 95 AZK. Angola ma pełną stabilizację polityczną i gospodarczą od roku 2002 i jej gospodarka jest jedną z najbardziej dynamicznych na świecie.

Potencjał rolniczy Angoli

Angola posiada około 7,5 milionów hektarów ziemi rolnej i pastwisk, z których tylko mniej niż 3% są uprawiane. Jeśli dodamy do tego łagodny klimat o temperaturach, które rzadka są niższe niż 20ºC w nocy i zwykle nie przekraczają 30ºC w ciągu dnia, jawi nam się w pełni potencjał tego kraju.

Bogactwa naturalne Angoli

Wielkim bogactwem kraju są bezdyskusyjnie złoża naturalne: diamentów, rudy żelaza, złoto, fosforyty, miedź, cynk, wolfram, uran, marmur, granit i inne.
Do tego należy dodać bogactwo pejzaży natury: od pustyni do lasów tropikalnych, przechodząc przez sawanny, góry i plaże. Do tego parki naturalne obejmują prawie siedem procent kraju.

Gospodarka Angoli

Gospodarka Angoli, dzięki wykorzystaniu własnych zasobów naturalnych (ropa naftowa, gaz) i wsparciu przez inwestycje zagraniczne, plasuje się na czołowych miejscach najszybciej rozwijających się krajów Afryki, ze wzrostem 8,2% w 2013 i prognozą na poziomie 7% w najbliższych latach.
PKB Angoli wyniosl w 2013 około 120 mld USD, a PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca około 6000 USD.

Dzięki silnej i rosnącej gospodarce kraj ma ambitne programy rozwoju, szczególnie związane ze stworzeniem nowoczesnej infrastruktury przemysłowej, transportowej, komunikacyjnej, budownictwem mieszkaniowym, rozwojem infrastruktury społecznej (lecznictwo, szkolnictwo), przemysłem spożywczym, rolnictwem oraz turystyką.
Niemniej sektor ropy naftowej dalej jest odpowiedzialny za około 80% wpływów budżetowych, 90% eksportu i 47% PKB Angoli. To sprawia, że ta gospodarka jest wrażliwa na zmiany cen ropy na światowych rynkach.

Zasoby ropy w Angoli szacowane są według różnych źródeł, od 3 do 9 mld baryłek. Każdego dnia wydobywa się około 2 mln baryłek ropy naftowej, co plasuje to państwo w czołówce największych wydobywców tego surowca w Afryce.

Inwestycje w Angoli

Rząd Angoli deklaruje chęć przyciągnięcia do kraju możliwie największej liczby inwestorów zagranicznych, z wielu krajów i kontynentów. Wyrazem tej polityki było uchwalenie ustawy nr 11 z 2003 r., która wprowadziła formalnie równy status inwestorów wewnętrznych i zagranicznych.

Na mocy ww. aktu powołano do życia Narodową Agencję ds. Inwestycji Prywatnych (ANIP), której celem jest wspieranie i nadzorowanie zagranicznych inwestycji na terenie Angoli. Angolskie prawo określa sektory priorytetowe, w których inwestorzy uprawnieni są do zwolnień celnych, podatkowych i innych przywilejów. Są to: rolnictwo, budownictwo, energetyka i woda, infrastruktura, turystyka i hotelarstwo, przemysł przetwórczy, górnictwo.

Inwestycje w przemyśle naftowym i diamentowym, a także podejmowane we współpracy z firmami państwowymi podlegają zatwierdzeniu przez Radę Ministrów. W projektach związanych z infrastrukturą telekomunikacyjną oraz pocztą, zastrzeżony jest większościowy udział państwa. Wymiar i charakter zwolnień i przywilejów zależy od wartości inwestycji, a także ich lokalizacji.

Angola została podzielona na trzy strefy według kryterium ogólnego stopnia rozwoju. Na najwięcej przywilejów mogą liczyć inwestorzy w tzw. strefie C (prowincje Huambo, Bié, Moxico, Cuando Cubango, Cunene, Namibe, Malanje i Zaire), a odpowiednio mniej w strefie B (obszar prowincji Kwanza Norte, Bengo, Uíge, Kwanza Sul, Lunda Norte i Lunda Sul, a także większości gmin prowincji Benguela, Cabinda and Huíla) oraz najwyżej rozwiniętej – A (prowincja Luanda oraz stołeczne okręgi prowincji Benguela, Huíla, Cabinda i gmina Lobito).

Przedsięwzięcia o wartości powyżej 100.000 USD podlegają obowiązkowemu zgłoszeniu do ANIP. Instytucja pobiera opłatę manipulacyjną w wysokości 150 USD, udzielając pomocy w opracowaniu dokumentacji, a następnie wydaje decyzję w sprawie realizacji inwestycji. Inwestycje zagraniczne o wartości powyżej 5 mln USD muszą zostać dodatkowo zatwierdzone przez Radę Ministrów.

Na inwestorach zagranicznych ciążą również zobowiązania dotyczące zatrudniania pracowników miejscowych. Miejscowe prawo ogranicza liczebność pracowników z zagranicy do 30% ogólnej liczby zatrudnionych, a także wprowadza obowiązek zrównania zarobków cudzoziemców z Angolczykami zajmującymi podobne stanowiska. Kodeks pracy zapewnia sporo przywilejów pracowniczych.

Podmioty inwestujące w przemyśle wydobywczym są ponadto zobowiązane do przedsięwzięcia programów rozwojowych na rzecz lokalnych społeczności (np. budowa szkół, wyposażenie szpitali etc.). Od 2004 r. wszelkie przedsięwzięcia w dziedzinie górnictwa, budowy dróg i mostów, a także elektrowni podlegają zatwierdzeniu przez Ministerstwo Środowiska.

Jedną z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki w Angoli jest szeroko pojęte budownictwo. Wiele możliwości można także upatrywać w dziedzinie inwestycji infrastrukturalnych, jak drogi, linie kolejowe, lotniska czy porty. Średnie roczne wydatki Angoli w infrastrukturę komunikacyjna to ponad 4 miliardy USD.
Gwałtowny wzrost tempa wzrostu gospodarczego doprowadził do znacznego zwiększenia zapotrzebowania na energię elektryczną, obecny wzrost popytu na energię szacuje się na 12% w skali roku. Dobre perspektywy rozwoju mają także przemysł maszynowy oraz chemiczny.

Dnia 6 maja 2013 roku, Polska i Angola podpisały umowę o dialogu politycznym, który ma na celu ożywienie współpracy gospodarczej miedzy państwami oraz pogłębienie relacji i współpracy we wszystkich obszarach.

System podatkowy w Angoli

Główne podatki obowiązujące w Angoli to:

1) Podatek przemysłowy (Imposto Industrial).
Stawka podatku przemysłowego wynosi 35%. Wyłącznie w relacji do dochodów z działalności leśnej , rolnej i zwierzęcej opłata wynosi 20%. Są możliwe obniżki tych stawek przez zezwolenie Ministra Finansów. Obowiązuje on od zysków wynikających z wykonywania jakiejkolwiek zarejestrowanej działalności gospodarczej , handlowej lub przemysłowej , dorywczo lub na stałe. Podlegają mu wszystkie osoby fizyczne lub prawne, krajowe i zagraniczne, z siedzibą lub efektywne zarządzane w Angoli.
Podatnicy będący przedmiotem tego podatku są podzieleni na trzy grupy:

  • Grupa A: osiągająca zysk wynikający z księgowości,
  • Grupa B i C: podlegające szacunkowi zysków do opodatkowania.

Są przewidziane zwolnienia do tego, poza tym minister finansów może udzielić zwolnienia z podatku przemysłowego:

  • przez okres 3 do 5 lat od dochodu osiąganego z instalacji nowych rodzajów działalności przemysłowej i dochodu z działalności gospodarczej w obszarach uznanych za istotne dla wspierania rozwoju gospodarczego kraju;
  • całości lub części zysku wypracowanego dla prac o charakterze pomocy społecznej lub zasiłku. Prywatne hotele i działalność edukacyjna może również korzystać ze zwolnień podatkowych.

2) Podatek dochodowy od osób fizycznych (Imposto sobre os rendimentos do trabalho)
Podatek ten obejmuje wynagrodzenie otrzymywane z tytułu wynagrodzeń, uposażeń, opłat, premii, dodatków, prowizji, grzywien i innych świadczeń pracowniczych.

3) Podatek od zysków kapitałowych (Imposto sobre a aplicação de capitais). Podatek ten dzieli się na:

  • Sekcja A: odsetki od pożyczonych kapitałów, instrumentów pochodnych. Stawka podatku wynosi 15%, występują sytuacje zwolnienia z tego podatku.
  • Sekcja B: wszelkie zyski, odsetki od pożyczek wspólników w spółce, royalties itd. Stawka normalna tego podatku to 15%, z możliwością obniżki do 10% w niektórych przypadkach.

4) Podatek od konsumpcji (Imposto sobre consumo). Podatek ten obejmuje produkcje i import towarów, niezależnie od ich pochodzenia. Płatnikami tego podatku są osoby fizyczne lub prawne, które podejmują produkcję lub przetwarzanie towarów, które importują towary, zużywają energię i wodę lub korzystają z usług telekomunikacyjnych czy hotelarskich. Nie są objęte tym podatkiem produkty rolne i hodowla zwierząt nie przetworzona.

5) Opłata skarbowa (Imposto de selo). Ma szerokie zastosowanie. W niektórych przypadkach jest to stała kwota, w innych to stawka, od 0,05% do 25%.

6) Podatek od nieruchomości (Imposto predial urbano). Obejmuje on dochody z nieruchomosci, rzeczywiste i potencjalne. Jest wiele przypadków zwolnienia z tego podatku.

7) Podatek od spadków i darowizn (Imposto sobre as sucessões e doações e SISA)
Podatek od spadków i darowizn występuje w przypadku nieodpłatnego transferu nieruchomości lub majątku ruchomego. Stawki tego podatku to 20% do 30%, występują zwolnienia od tego podatku. SISA to podatek od odpłatnej sprzedaży nieruchomości.

Opracował Tomasz Litwiński
Biegły rewident, Doradca podatkowy
www.litwinski.pt
Lizbona, Marzec 2014