Inwestowanie w Mozambiku

Inwestowanie w Angoli, Mozambiku i na rynkach związanych z Portugalią

Mozambik to była portugalska kolonia. Liczy ona ponad 20 mln mieszkańców. To  republika prezydencka położona w środkowo-wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim, granicząca na południu z RPA. Ma powierzchnię 799,4 tys. km2. Jej stolicą i największym miastem jest Maputo z ponad 1 mln mieszkańców. Od roku 1975 Mozambik jest niepodległy. Jest członkiem szeregu organizacji, jak CPLP (Wspólnota Krajów Języka Portugalskiego), brytyjskiej Commonwealth, ONZ i innych. Jednostką monetarną kraju jest metical (1 MZN = 0,0226 EUR). W ostatnich latach Mozambik notuje wzrost PKB na poziomie 7-8%, z inflacją poniżej 10%, chociaż sam kraj jest jednym z najbiedniejszych państw na świecie. Jednak według Banku Światowego już w 2025 roku Mozambik ma być krajem rozwijającym się o średnim dochodzie.Gospodarka Mozambiku oparta jest głównie na rolnictwie i rybołówstwie. Użytki rolne stanowią 45% powierzchni kraju, duża część z nich jednak nie jest uprawianych. Uprawia się: bawełnę, trzcinę cukrową, kokosy, caju, mandioca. Rozwinięta jest także hodowla bydła, świń i owiec, a także leśnictwo – produkcja drewna. Dobrze rozwinięte jest także rybołówstwo, a krewetki są jednym z najważniejszych produktów eksportowych. Przemysł Mozambiku wymaga jeszcze dużo inwestycji, jego głównymi filarami są przemysł tytoniowy i piwowarski. Należy wspomnieć o zaporze wodnej Cahora Bassa, jednej z największych w Afryce i która jest największym producentem energii w Mozambiku. Bogactwa naturalne tego kraju to węgiel, gaz ziemny, marmur, granit, sól, grafit, kamienie szlachetne i drewno lasów tropikalnych.
Jednym z najszybciej rozwijających się sektorów gospodarki jest tu budownictwo. Buduje się coraz więcej i na szeroką skalę. Rząd ma ambitny plan gruntownego remontu i rozbudowy infrastruktury komunikacyjnej kraju. Inwestycje w sektorze energetycznym maja na celu upowszechnienie dostępu ludności do energii.

Do najważniejszych atrakcji turystycznych należy liczące ponad 2 tyś. kilometrów wybrzeże, obfitujące we wspaniałe strefy do nurkowania, oraz liczne parki naturalne, wśród z nich najsłynniejszy Parque Nacional da Gorongosa oraz wyspa Bazaruto. Mozambik posiada giełdę papierów wartościowych, jest jedną z najmłodszych giełd w Afryce. Bolsa de Valores de Moçambique (BVM) założona w największym mieście w Mozambiku, Maputu, rozpoczęła swoją działalność w 1999. W Mozambiku działa obecnie około dziesięciu brokerów, wśród nich znany w Polsce portugalski Bank Millennium.

Na giełdzie notowane są na razie akcje tylko trzech spółek: CDM – Cervejas de Moçambique, CMH – Companhia Moçambicana de Hidrocarbonetos i Emose – Empresa Moçambicana de Seguros oraz kilkanaście emisji obligacji. Kapitalizacja mozambikańskiej giełdy to ponad miliard USD.
System prawa handlowego w Mozambiku

W Mozambiku system prawa handlowego jest zdefiniowany przez kodeks handlowy (Código Comercial de Moçambique z 27.12.2005), ze zmianami z dnia 24.04.2009 oraz poprzez uzupełniające normy prawne. Bazuje się on na portugalskim kodeksie handlowym. Zawarte w nim przepisy są bardzo podobne do polskich, nie stanowią wiec żadnej istotnej bariery dla polskiego inwestora w Mozambiku.

System podatkowy w Mozambiku

W Mozambiku wystepują następujące główne podatki:

  • Imposto sobre o Valor Acrescentado (IVA) – Podatek VAT został wprowadzony w Mozambiku w roku 2007 i jego jedyna stawka wynosi 17%.
  • Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Colectivas (IRPC) – odpowiednik polskiego CIT. Stawka tego podatku to 32%, przy czym zyski z działalności rolnej są opodatkowane stawką 10%. Wydatki nieudokumentowane są opodatkowywane stawką autonomiczną 35%, która nie jest kosztem dla celów kalkulacji zysku do opodatkowania.
  • Imposto sobre o Rendimento das Pessoas Singulares (IRPS) – odpowiednik polskiego PIT. Stawki tego podatku sa progresywne, od 0% do 29,9%.
  • Sisa – podatek od sprzedaży nieruchomości. Wynosi 2%.
  • Imposto do Selo – oplata skarbowa, dotyczy takich operacji jak m.in.: założenie hipotek, odsetki i komisje, transfer udziałów.

Opracował Tomasz Litwiński
Biegły rewident, Doradca podatkowy
www.litwinski.pt
Lizbona, Luty 2014